چرا قزوین از زنجان جدا شد؟

24

تقسیمات کشوری در دوره‌های مختلف تاریخی، دستخوش تحولات زیادی بوده است. در زمان شاهان، گاهی یک شهر برای سال‌ها، افتخار میزبانی از پادشاه را پیدا می‌کرد. در حالی که در عصر پادشاهی دیگر، اهمیت خود را از دست می‌داد. جالب است بدانید که از سال 1285 تا 1339 شمسی، ایران تنها 12 استان داشت. امروز، اما این تعداد به رقم 31 می‌رسد. قزوین، یکی از آن شهرهایی است که در این مدت، به استان تبدیل شده است. استان شدن قزوین، نیازمند جدایی قزوین از زنجان بود. اتفاقی که البته، چندان هم آسان نبود. اما چرا اهالی قزوین، خواهان مستقل شدن آن از همسایه ترک ‌زبان خود بودند؟ پیشنهاد می‌کنیم این مقاله از تورک‌اپ را بخوانید تا در خصوص جزئیات ماجرا، بیشتر بدانید.

درباره قزوین، بیشتر بدانید 

قزوین استانی در شمال غربی ایران است که قدمت آن، به پیش از اسلام باز می‌گردد. قزوین که در حدود 18 هزار و 600 کیلومتر مربع مساحت دارد؛ با گیلان، مازندران، زنجان، همدان، مرکزی و از همه مهم‌تر تهران، همسایه است. جالب است بدانید این شهر در دوره شاه تهماسب صفوی، چند صباحی پایتخت ایران نیز، بوده است.

قزوین، از بُعد جغرافیایی یک دشت به شمار می‌رود. حتی بسیاری از منابع تاریخی بر این باور هستند که تمدن کشاورزی، از این منطقه سر بر آورده است. در اهمیت جغرافیایی این استان همین بس که جلوه‌های طبیعی گوناگونی را در خود جای داده است که از جمله آنها، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • دریاچه اُوان و شاه ‌سفید کوه؛
  • قله‌های شاه‌ البرز و خَشچال؛
  • غارهایی چون ولی گشنه رود، سفیدآب، عباس ‌آباد و غیره؛
  • رودخانه‌هایی مانند طالقان رود، الموت رود، حاجی عرب و ابهر رود؛
  • چشمه‌های آبگرم همچون یله ‌گنبد و آب معدنی مانند خرقان.

داستان استان شدن قزوین، از کجا آغاز شد؟ 

قزوین با تمام ظرفیت‌های جغرافیایی و اقتصادی خود، تا سال 1373، بخشی از استان زنجان به شمار می‌رفت. اگرچه مساحت این شهر، حتی از زنجان نیز بیشتر بود. با این حال زمزمه‌های جدایی قزوین از زنجان، به پیش از انقلاب باز می‌گردد. از همان سال 1356 که این شهر، به استان تازه تأسیس زنجان ملحق شد. این تلاش‌ها، با وقوع انقلاب اندکی به حاشیه رفت و در سال‌های دهه60 نیز، به صورت پراکنده ادامه داشت.

اما دهه 70، دوره متفاوتی برای اهالی قزوین بود. مردم این شهر، همچنان بر خواست خود پافشاری می‌کردند. جالب است بدانید که آنها هرگز، حاکمیت اداری و اجتماعی زنجان را نپذیرفتند. مردم قزوین معتقد بودند که این موضوع، لطمه بزرگی را به هویت تاریخی و منطقه‌ای آنها وارد می‌کند.

در نتیجه پیگیری‌های مردم و مسئولین، سرانجام لایحه استان شدن قزوین در سال 1372، به تصویب هیأت دولت رسید. حالا این لایحه، باید از فیلتر آرای نمایندگان مجلس هم می‌گذشت. در حالی که قزوینی‌ها، مشتاقانه به انتظار شنیدن این خبر نشسته بودند، اتفاق دیگری افتاد. برخلاف تصورات همه در سال 1373، مجلس به جدایی قزوین از زنجان رأی مثبت نداد.

انتشار این خبر، اعتراضات زیادی را در پی داشت. این اعتراض‌ها، حتی به آشوب و خشونت هم، کشیده شد. نا آرامی‌هایی که برخی گمان می‌کردند با تصویب لایحه پیوستن قزوین به تهران، آرام گیرد. هرچند که قزوین در سال 73، حالا دیگر بخشی از پایتخت بود؛ اما این، پایان داستان نبود.

جدایی قزوین از زنجان؛ مقدمه‌ای برای استان شدن 

نزدیک به 20 سال از تلاش‌ها برای استان شدن قزوین می‌گذشت. خواست مردم این بود که این شهر، برای خود استانی جداگانه باشد و نه بخشی از یک استان دیگر. در همین راستا و در سال 1375، هیأت دولت دوباره لایحه تبدیل شدن قزوین را به استان، راهی مجلس کرد. این ‌بار، از مخالفت خبری نبود.

سرانجام مجلس شورای اسلامی در خرداد 1376، رأی مثبت خود را صادر کرد. بنابراین پس از موافقت شورای نگهبان، استان قزوین به طور رسمی با شهرستان‌های قزوین، بوئین ‌زهرا و تاکستان شکل گرفت.

چرا مردم، خواهان جدایی قزوین از زنجان بودند؟ 

دلایل اقتصادی و اجتماعی فراوانی زیادی، استان شدن قزوین را به یک ضرورت مهم برای مردم این شهر تبدیل کرده بودند. در حقیقت، از دیدگاه آنها این شهر استعدادهای بیشماری را در خود نهفته داشت. در نتیجه، تمرکز و توسعه این استعدادها، می‌توانست به بهبود زندگی ساکنان قزوین کمک کند. برای مثال، قزوین در دوره‌های مختلف تاریخی پایتخت بوده است. بهتر است بدانید که این شهر از بعد تعداد آثار تاریخی، رتبه نخست ایران و سوم جهان را دارد.

علاوه بر این، تنوع قومی هم در این منطقه، بسیار زیاد است. از تات، ترک، کرد و لر تا مراغی، رومانو و غیره. اگرچه اکثر مردم قزوین، فارس هستند. نکته دیگر این است که وجود باغستان‌های سنتی، آن را به قطب تولید فندق، گیلاس، پسته، انگور و کشمش تبدیل کرده‌اند.

با این حال دلایل اقتصادی و غیر اقتصادی برای جدایی قزوین از زنجان، فقط به این موارد محدود نمی‌شدند. برای مثال:

  • عمر فعالیت واحدهای صنعتی در قزوین، به دوران صفوی باز می‌‌گردد؛
  • اولین شهر صنعتی کشور با نام البرز هم، در سال 1346 در قزوین آغاز به کار کرده است؛
  • ساخت یکی از بزرگ‌ترین نیروگاه‌های برق کشور ( نیروگاه شهید رجایی) در سال 1362 در قزوین کلید خورد؛
  • قزوین در سال 1370، صاحب یکی از مهم‌ترین دانشگاه‌های کشور با نام دانشگاه بین ‌المللی امام خمینی شده است؛
  • این شهر، همچنین از دوره پهلوی دوم ایستگاه راه ‌آهن هم داشت.

در نتیجه، برای قزوینی‌ها تمام این پتانسیل‌های طبیعی، اقتصادی و اجتماعی کافی بودند تا به استان شدن قزوین منجر شوند.

سخن آخر

همانگونه که در این مطلب خواندید، جدایی قزوین از زنجان پس از کش‌ و ‌قوس‌های فراوان، در سال 1376 به نتیجه رسید. وجود پتانسیل‌های طبیعی و اقتصادی، از جمله دلایلی بودند که مردم این منطقه را به تلاش برای استان شدن قزوین ترغیب می‌کردند. علاوه بر این، آنها بر این باور بودند که تفاوت‌های زبانی و قومی‌شان هم، باید به رسمیت شناخته شوند.

اگر می‌خواهید درباره آداب و رسوم قزوین و جاذبه‌های تاریخی آن بدانید، می‌توانید مقالات دیگری را در همین زمینه در وبلاگ تورک‌اپ مطالعه کنید. همچنین چنانچه تاکنون به این شهر سفر کرده‌اید، نظرات و تجربیات خود را هم با ما و دیگر خوانندگان این مطلب در میان بگذارید.

پاسخ دهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.